Knoflookbolus zelf maken of kant-en-klaar kopen? De verschillen op een rij
Bijna elke maand zoeken enkele honderden melkveehouders in Duitsland naar "knoflookbolus zelf maken". De vraag ligt voor de hand. Knoflook is goedkoop,…
In het kort
Uierontsteking is de duurste aandoening op een melkveebedrijf. Een klinisch geval kost al snel 300 tot 500 euro door melkverlies, behandeling, weggegooide melk en extra werk. Een groot deel van de gevallen ziet u nooit: de koe is niet ziek, de melk ziet er normaal uit, maar het celgetal stijgt en de uier produceert niet optimaal. In dit artikel leest u hoe u een uierontsteking herkent, welke oorzaken er zijn en wat u zelf kunt doen om de koe te ondersteunen. Ook zonder meteen naar antibiotica te grijpen.
Een uierontsteking (mastitis) is een ontsteking van het uierweefsel, bijna altijd veroorzaakt door bacteriën die via het tepelkanaal binnendringen. De meest voorkomende verwekkers zijn Staphylococcus aureus, Streptococcus uberis en E. coli (Escherichia coli). Het immuunsysteem van de koe reageert met witte bloedcellen in de melk. Dat is het celgetal dat u in het MPR-overzicht terugvindt.
Er zijn twee vormen:
Hoe eerder u ingrijpt, hoe groter de kans dat het kwartier volledig herstelt. Let op:
Een Schalmtest (CMT, California Mastitis Test) laat u eenvoudig en snel binnen tien seconden zien welk kwartier mogelijk een verhoogd celgetal heeft.
Een uierontsteking ontstaat meestal door bacteriën die de uier binnendringen. Daarbij onderscheidt men koegebonden en omgevingsgebonden verwekkers. Beide kunnen een uierontsteking veroorzaken, maar de infectiebron en de aanpak verschillen.
Koegebonden verwekkers zoals Staphylococcus aureus verspreiden zich vooral tijdens het melken van koe op koe. Een geïnfecteerde koe is daarbij de belangrijkste infectiebron. Let daarom op:
Omgevingsgebonden verwekkers zoals E. coli en Streptococcus uberis komen vooral voor in mest, strooisel en de directe omgeving van de koe. Ze kunnen via het tepelkanaal de uier binnendringen. Let daarom op:
Laat bij terugkerende problemen een bacteriologisch onderzoek (BO) doen. Dan weet u of het om een koegebonden of een omgevingsverwekker gaat en waarop u uw aanpak richt.
Bij een lichte klinische mastitis of een stijgend celgetal zonder ziekteverschijnselen heeft u ruimte om de koe eerst te ondersteunen en haar reactie af te wachten. Wat in de praktijk goed werkt:
In een praktijkproef met hogeschool Van Hall Larenstein (2021, 12 koeien op 5 bedrijven met een melkrobot) kregen koeien een gestabiliseerde knoflookbolus zodra de robot een stijgende geleidbaarheid meldde. In de twee weken daarna daalde de geleidbaarheid gemiddeld met 17 procent en steeg de melkproductie met 12 procent. Het aantal dieren was te klein voor statistische significantie, maar de richting was op alle bedrijven gelijk. Het volledige verslag leest u hier: Geleidbaarheid verlagen met een knoflookbolus.
Ook wetenschappelijk onderzoek laat positieve resultaten zien. In een studie uit 2023 kregen 16 koeien met subklinische uierontsteking een knoflookbolus met allicine en een ontstekingsremmer. Na 14 dagen hadden deze koeien een lagere geleidbaarheid en een hogere gemiddelde melkproductie dan koeien die antibiotica en een ontstekingsremmer kregen. In de knoflookgroep daalde ook het celgetal. De resultaten wijzen op de ondersteunende werking van knoflookextract voor de uiergezondheid. Naar de studie: Sensor-Generated Data for Evaluation of Subclinical Mastitis Treatment Effectiveness with Garlic Extract (Allicin) in Dairy Cattle (2023).
De meeste bedrijven met een blijvend laag celgetal doen niets bijzonders. Ze doen de gewone dingen elke dag op dezelfde manier: schone, droge uiers bij het aansluiten, direct na het afnemen dippen, tepelvoeringen op tijd vervangen, boxen twee keer per dag schoonmaken, elke maand het MPR-overzicht koe voor koe doorlopen en bij de eerste stijging handelen. Een knoflookbolus past in deze routine als eerste stap bij een stijgende geleidbaarheid. Hoe u daarbij stap voor stap te werk gaat, laat ons artikel Hoog celgetal verlagen zonder antibiotica zien.
Bij een lichte of subklinische vorm herstelt een deel van de koeien met vaker uitmelken, ondersteuning en goede hygiëne. Bij koorts, ziekteverschijnselen of bepaalde verwekkers (S. aureus) is een behandeling door de dierenarts nodig.
De afgifte begint direct na opname in de pens. Er zijn gestabiliseerde knoflookbolussen met een afgifte over 3 dagen en over 3 weken. In de praktijkproef daalde de geleidbaarheid vanaf de dag na het ingeven.
Ja. De bolus is een aanvullend diervoeder, geen diergeneesmiddel. Er is geen wachttijd. Door de gestabiliseerde stoffen komt er geen knoflookgeur in de melk. Waarom een zelfgemaakte bolus hier anders scoort, leest u in Knoflookbolus zelf maken of kant-en-klaar kopen?
De meeste bedrijven geven de bolus bij een meetbare verandering: vlokken, geleidbaarheid of celgetal. Rond het afkalven of bij verminderd welzijn wordt de bolus ook ter ondersteuning gegeven.
Meestal niet. Een gespannen, koele uier zonder vlokken in de melk is eerder uieroedeem. Hoe u die twee onderscheidt, leest u in Uieroedeem bij koeien.
Bijna elke maand zoeken enkele honderden melkveehouders in Duitsland naar "knoflookbolus zelf maken". De vraag ligt voor de hand. Knoflook is goedkoop,…
Een vaars waarvan de uier een week voor het afkalven strak en glanzend staat, met een dikke waterrand voor de uier en…
Een tankcelgetal dat oploopt van 150.000 naar 280.000. Een MPR-uitslag met acht koeien boven de 250.000. Of een oude koe die elke…
Ontdek onze gloednieuwe krant 'Farming Forward', die vroeger bekendstond als 'Cow Programme'. We hebben de inhoud ook uitgebreid met onderwerpen als klauwverzorging, hygiëne en de dagelijkse bedrijfsbehoeften.
Krant lezen
Winkelwagen
Je winkelwagen is nog leeg.