Kunstmelk

Wat is kunstmelk?

Kunstmelk, ook melkvervanger genoemd, vervangt volle melk bij de kalveropfok. Het wordt als poeder geleverd en met warm water aangemaakt. Veel bedrijven gebruiken het omdat de volle melk dan naar de fabriek kan en de kunstmelk een constante samenstelling heeft. Andere bedrijven voeren volle melk en verrijken die met een toevoeging.

Kunstmelk komt na de biest. In de eerste levensdagen krijgt het kalf biest en daarna overgangsmelk. Pas dan volgt de overstap naar kunstmelk of volle melk.

Waaruit bestaat kunstmelk?

• Eiwit uit melk, vooral magere-melkpoeder en weipoeder. Sommige producten bevatten ook plantaardig eiwit, bijvoorbeeld uit tarwe of soja.
• Vet, meestal plantaardige vetten zoals kokos- of palmvet, voor de energie.
• Melksuiker uit de wei.
• Vitamines, sporenelementen en soms toevoegingen voor de darmgezondheid.

Op het etiket staan ruw eiwit en ruw vet. Voor jonge kalveren is kunstmelk met een hoog aandeel melkbestanddelen beter verteerbaar, omdat het kalf plantaardig eiwit in de eerste weken minder goed benut.

Goed aanmaken

Houd je aan de mengverhouding op de verpakking. Te dunne kunstmelk levert te weinig energie, te geconcentreerde kunstmelk belast de darm. Bij intensief voeren wordt kunstmelk vaak aangemaakt met ongeveer 15 procent droge stof, dus vrij geconcentreerd. Weeg het poeder af in plaats van het op het oog te doseren.

De temperatuur van de melk hoort tussen 35 en 40 °C te liggen. Te koude melk is een veelvoorkomende niet-infectieuze oorzaak van diarree, net als een verkeerde mengverhouding of een plotselinge wissel van product.

Hoeveel kunstmelk?

Vroeger kregen kalveren weinig melk, zodat ze vroeg krachtvoer gingen eten. Nu is bekend dat intensief melk voeren de latere melkproductie verhoogt. In de eerste drie weken kunnen kalveren ad libitum drinken, vaak 10 tot 14 liter per dag. Daarna wordt de hoeveelheid langzaam verlaagd, terwijl de opname van kalverkorrel en hooi stijgt. Het doel is minstens 800 gram groei per dag voor het spenen. Meer hierover lees je in Metabolisch programmeren van kalveren.

Hygiëne en drinktechniek

Melk is een goede voedingsbodem voor bacteriën. Maak emmers, spenen en drinkautomaten na elke voerbeurt schoon, eerst alkalisch om vet en eiwit te verwijderen en daarnaast regelmatig zuur om kalkaanslag te verwijderen. Kapotte spenen met een te groot gat laten het kalf te snel drinken, dan loopt melk in de pens in plaats van in de lebmaag. Een speenemmer of drinkautomaat met speen is beter dan een open emmer, omdat de zuigreflex de slokdarmgoot sluit.

Bij diarree melk blijven geven

Kalveren met diarree horen hun melk of kunstmelk te blijven krijgen, anders komen ze energie tekort. Elektrolytendrank geef je tussen de melkvoedingen in, niet in plaats van de melk. Meer hierover lees je in Kalverdiarree? 5 stappen om lekkende darmen voor te kunnen zijn.

Overstappen en spenen

Wissel niet abrupt van product, maar meng een aantal dagen. Bij het spenen wordt de hoeveelheid melk in twee tot drie weken stap voor stap verlaagd. Het kalf moet dan dagelijks minstens 1,5 tot 2 kg kalverkorrel eten, anders zakt de groei in.

Veelgestelde vragen

Alle begrippen in de begrippenlijst