Krachtvoer

Wat is krachtvoer?

Krachtvoer is voer met een hoge energie- of eiwitdichtheid en weinig ruwe celstof. Anders dan ruwvoer wordt het meestal aangekocht of als graan van het eigen bedrijf gebruikt. Een koe met een hoge productie kan haar behoefte niet alleen uit gras en kuil halen, omdat haar pens maar een beperkt volume heeft. Krachtvoer vult dat gat.

Welke soorten zijn er?

• Energievoer: tarwe, gerst, triticale, korrelmais of droge bietenpulp. Deze leveren vooral zetmeel of goed verteerbare vezels.
• Eiwitvoer: raapzaadschroot, sojaschroot, bierbostel of DDGS (gedroogde gistingsresten). Deze vullen eiwitarme rantsoenen met veel maiskuil aan.
• Melkveebrok: kant-en-klare mengsels met een vast energie- en eiwitgehalte, vaak met mineralen.
• Aanvullende brok: vult een bepaald tekort in het basisrantsoen aan, bijvoorbeeld eiwit bij veel mais.
• Droogstandsbrok: afgestemd op de lagere behoefte en het mineralenprofiel van de droogstand.

Hoe wordt krachtvoer gevoerd?

Op veel bedrijven zit het krachtvoer in de TMR. Dan krijgt elke koe hetzelfde mengsel. Vaak wordt een gedeeltelijke TMR voor een gemiddelde productie gemengd en wordt de rest op productie toegewezen, via krachtvoerboxen, in de melkstal of in de melkrobot. De krachtvoerbox heeft als voordeel dat koeien aan het begin van de lactatie en met een hoge productie gericht meer krijgen.

Kleine porties zijn beter dan grote. Een grote hoeveelheid zetmeel in één keer laat de pH in de pens snel dalen. Verdeel het krachtvoer daarom over meerdere maaltijden per dag. Na het afkalven bouw je het langzaam op over twee tot drie weken, zodat de pensmicroben zich kunnen aanpassen.

Hoeveel krachtvoer verdraagt een koe?

Een vaste grens is er niet. Die hangt af van de kwaliteit van het ruwvoer, de structuur van het rantsoen en het soort zetmeel. Voor de pens telt vooral de verhouding tussen krachtvoer en structuurrijk ruwvoer. Als richtwaarde geldt minstens 16 tot 18 procent ruwe celstof in de droge stof van het totale rantsoen. Mais- en tarwezetmeel worden niet even snel afgebroken. Tarwe en gerst fermenteren snel, korrelmais langzamer.

Signalen van te veel krachtvoer of te weinig structuur zijn dunne, gele mest met onverteerde korrels, weinig herkauwende koeien in de ligboxen en een vet-eiwitverhouding onder 1,0 in de MPR. Later volgen vaak klauwproblemen.

Krachtvoer in bijzondere fases

In de droogstand krijgt de koe weinig of geen krachtvoer, zodat ze niet te vet wordt. In de laatste twee tot drie weken voor het afkalven went de pens met een kleine hoeveelheid aan het lactatierantsoen. Bij pinken voor het afkalven gaat het om niet meer dan 2 tot 3 kg per dag, omdat te veel energie uieroedeem in de hand werkt.

Bij hitte is minder krachtvoer vaak beter voor de pens, omdat de koeien minder herkauwen en door hijgen buffer verliezen. Meer daarover lees je in Hittestress bij melkvee. In de wei mist met het krachtvoer vaak ook een deel van de mineralen, dat lees je in Weidegang: mineralen op scherp.

Krachtvoer en rendement

Krachtvoer is vaak de grootste post aan aangekocht voer. Reken daarom met de melk die uit het ruwvoer wordt geproduceerd. Hoe beter kuil en hooi zijn, hoe minder krachtvoer de koe nodig heeft voor dezelfde productie.

Veelgestelde vragen

Alle begrippen in de begrippenlijst