Advies · Kalveren

Kunstmelk aanmaken voor kalveren: zo maak je elke voeding hetzelfde

In het kort

  • Voer kunstmelk op ongeveer lichaamstemperatuur, rond de 39 graden.
  • Poeder aangevuld tot 1 liter geeft sterkere melk dan poeder in 1 liter water.
  • Kalveren drinken al in de eerste levensdagen water: zet vers water in elk hok.

In de winter worden veel kalveren binnen geboren en na de biest gaan de meeste over op kunstmelk. Poeder, water, roeren: het lijkt eenvoudig. In de praktijk zien we toch dat juist bij het aanmaken veel verschil ontstaat tussen voedingen, tussen dagen en tussen de mensen die voeren. Voor een jong kalf maakt dat uit.

Waarom is elke voeding hetzelfde zo belangrijk?

Een jong kalf verteert melk in de lebmaag, de vierde maag. De pens werkt in de eerste weken nog nauwelijks. De vertering van een kalf is gewend aan een vast ritme: dezelfde tijd, dezelfde temperatuur en dezelfde sterkte van de melk. Wisselt dat van voeding tot voeding, dan kan de mest dunner worden en drinkt het kalf minder graag.

Rust en regelmaat zijn dus net zo belangrijk als het poeder zelf.

Lees het etiket goed

Elke kunstmelk is anders. Het etiket vertelt hoe je dat specifieke poeder aanmaakt. Let vooral op drie dingen:

  • Per liter water of per liter drinkmelk. Een hoeveelheid poeder aangevuld tot 1 liter geeft sterkere melk dan dezelfde hoeveelheid poeder in 1 liter water. Lees goed welke van de twee bedoeld is.
  • Wegen in plaats van scheppen. Een schep poeder weegt niet altijd hetzelfde. Een eenvoudige weegschaal bij de melkkeuken zorgt dat iedereen dezelfde melk maakt.
  • De temperatuur van het water. De fabrikant geeft een temperatuur op waarbij het poeder het beste oplost. Is het water te koud, dan krijg je klontjes.

Hoeveel liter een kalf per dag krijgt en hoe je dat opbouwt, hangt af van je bedrijf en je opfokplan. Bespreek het voerschema met je voeradviseur.

Zo maak je kunstmelk aan

  1. Begin met schoon gereedschap: emmer, garde en maatbeker zijn schoon en droog.
  2. Doe een deel van het water in de emmer. Gebruik water op de temperatuur van het etiket.
  3. Voeg het afgewogen poeder toe en roer met een garde tot er geen klontjes meer zijn.
  4. Vul aan tot de juiste hoeveelheid en roer nog even door.
  5. Meet de temperatuur. Voer de melk op ongeveer lichaamstemperatuur, rond de 39 graden. Gebruik een thermometer: met de hand voelt melk in de winter snel warmer aan dan hij is.
  6. Voer meteen na het aanmaken. Laat aangemaakte melk niet staan, want in warme melk groeien bacteriën snel.

Het helpt om de werkwijze op een kaartje in de melkkeuken te hangen. Dan maakt iedereen die voert de melk op dezelfde manier.

In de winter koelt de melk snel af

In een koude stal is melk in een open emmer snel een paar graden kouder. Het laatste kalf van de rij krijgt dan koudere melk dan het eerste. Maak daarom liever per groep aan dan voor alle kalveren tegelijk, of werk met een afgedekte emmer.

Kalveren gebruiken bij kou ook meer energie om warm te blijven. Of je in koude periodes meer melk geeft, overleg je met je voeradviseur. Meer over kalveren in de kou lees je in ons artikel Zo hou je kalveren warm tijdens koude dagen.

Schone emmers en spenen

Melkresten zijn een goede voedingsbodem voor bacteriën. Een vaste schoonmaakroutine na elke voeding helpt:

  • Spoel emmers, flessen en spenen eerst met koud of lauw water. Met heet water blijven melkeiwitten juist aan de wand plakken.
  • Was daarna met heet water en een reinigingsmiddel. Gebruik een borstel, ook in de speen en de ventielen.
  • Spoel na en laat alles ondersteboven drogen, niet op de grond.

Controleer de spenen bij het schoonmaken. Een speen met een scheurtje of een te groot gat laat de melk te snel lopen. Het kalf drinkt dan in grote slokken, terwijl rustig zuigen beter is. Bij het zuigen sluit de slokdarmgoot: dat is een plooi die de melk langs de pens naar de lebmaag leidt. Hang de speenemmer of fles op een hoogte waarbij het kalf met de kop omhoog drinkt. Meer over het kiezen van een speen lees je in Welke kalverspeen past bij mij?

Vergeet het water niet

Kunstmelk is voeding, geen drinkwater. Kalveren drinken al in de eerste levensdagen water als het voor ze klaarstaat. Zorg voor vers, schoon water in elk hok. In de winter is het goed om dagelijks te kijken of het water niet bevroren is. Lauw water drinken kalveren in de kou vaak beter.

Drinkt een kalf meerdere voedingen slecht of krijgt het koorts, overleg dan met je dierenarts.

Meer over de eerste weken van het kalf lees je in de categorie Kalveren.

Veelgestelde vragen

Mag ik aangemaakte kunstmelk bewaren voor de volgende voeding?

Liever niet. In warme melk groeien bacteriën snel. Maak voor elke voeding verse melk aan, in de hoeveelheid die je nodig hebt.

Hoe weet ik of het poeder goed is opgelost?

Er drijven geen klontjes en er ligt geen poeder op de bodem van de emmer. Roer vlak voor het voeren nog even door, zeker als de melk een paar minuten heeft gestaan.

Kan ik kunstmelk en koemelk afwisselen?

Wisselen van de ene op de andere dag vraagt veel van de vertering van een jong kalf. Wil je overstappen, doe het dan geleidelijk en overleg met je voeradviseur.

Waarom laat mijn kalf melk staan?

Kijk eerst naar de melk zelf: is hij op temperatuur en goed opgelost? Kijk daarna naar de speen en de hoogte van de emmer. Ook een andere voertijd of een andere persoon bij het voeren kan meespelen.

Hoe vaak vervang ik een speen?

Zodra je een scheurtje ziet of de melk te snel uit de speen loopt. Door de spenen bij elke schoonmaakbeurt even te bekijken, zie je dat op tijd.

Bronnen

  • Drackley JK (2008). Calf nutrition from birth to breeding. Veterinary Clinics of North America: Food Animal Practice 24(1): 55-86.
  • Khan MA, Weary DM, von Keyserlingk MAG (2011). Invited review: Effects of milk ration on solid feed intake, weaning, and performance in dairy heifers. Journal of Dairy Science 94(3): 1071-1081.
  • Wickramasinghe HKJP, Kramer AJ, Appuhamy JADRN (2019). Drinking water intake of newborn dairy calves and its effects on feed intake, growth performance, health status, and nutrient digestibility. Journal of Dairy Science 102(1): 377-387.
  • Heinrichs AJ, Jones CM. Feeding the newborn dairy calf. Penn State Extension.
  • Topro kennisbank: Welke kalverspeen past bij mij?
  • Topro kennisbank: Zo hou je kalveren warm tijdens koude dagen

Aanbevolen producten

Garde RVS 40cm

Benodigdheden · Rundvee

Garde RVS 40cm

Garde gemaakt van RVS voor het klontvrij mixen. Met handig ophangoog. 40 centimeter lang.

€9,95 excl. btw (21%)
Kalverdrinkfles Speedy Feeder XL 2,5 l

Benodigdheden · Kalveren

Kalverdrinkfles Speedy Feeder XL 2,5 l

De handige kalverdrinkfles Speedy Feeder is speciaal ontworpen voor het voeden van jonge kalveren. Door de brede opening is de fles gemakkelijk te vullen en schoon te maken. De dosering…

€30,45 excl. btw (21%)
Speenemmer kalf Hiko

Benodigdheden · Kalveren

Speenemmer kalf Hiko

Praktische speenemmer van HIKO. Deze kwaliteitsemmer is gemaakt van hoogwaardig kunststof en bedoeld voor het voeden van kalveren. Aan de buiten- en binnenzijde van de emmer is de maatvoering (8…

€11,50 excl. btw (21%)

Inhoud

  1. Waarom is elke voeding hetzelfde zo belangrijk?
  2. Lees het etiket goed
  3. Zo maak je kunstmelk aan
  4. In de winter koelt de melk snel af
  5. Schone emmers en spenen
  6. Vergeet het water niet
  7. Veelgestelde vragen
  8. Bronnen
  9. Aanbevolen producten

Meer artikelen

Farming Forward krant

Ontdek onze gloednieuwe krant 'Farming Forward', die vroeger bekendstond als 'Cow Programme'. We hebben de inhoud ook uitgebreid met onderwerpen als klauwverzorging, hygiëne en de dagelijkse bedrijfsbehoeften.

Krant lezen
Farmula productcatalogus kalveren & koeien