NL 
EN 
Advies
Klinische- en subklinische verschijnselen; Wat is het verschil?
Bij een ziekte of een aandoening hebben we het vaak over bepaalde symptomen of gedragingen die we zien bij het dier. Hieruit…
Lebmaagverplaatsing
Kort uitgelegd
De lebmaag verplaatst zich, meestal naar links tussen pens en buikwand, vooral in de weken na het afkalven.
Wat is een lebmaagverplaatsing?
De lebmaag is de vierde maag van het rund en komt overeen met de maag van de mens. Normaal ligt hij rechtsonder op de buikbodem. Bij een lebmaagverplaatsing vult hij zich met gas, stijgt op en schuift naar een andere plek.
- Verplaatsing naar links: de lebmaag schuift onder de pens door en komt tussen de pens en de linker buikwand te liggen. Dit is de meest voorkomende vorm.
- Verplaatsing naar rechts: de lebmaag stijgt aan de rechterkant op. Dit komt minder vaak voor, maar is gevaarlijker, omdat hij daarbij kan draaien. Een lebmaagdraaiing is een noodgeval.
Waarom gebeurt het na het afkalven?
De meeste gevallen ontstaan in de eerste weken na het afkalven. Dan komen meerdere dingen samen. Na de geboorte is er in de buik ineens veel ruimte. Tegelijk is de voeropname laag en is de pens slecht gevuld, waardoor die de lebmaag niet meer op zijn plek houdt. Als de lebmaag weinig beweegt, hoopt zich gas op en stijgt hij op.
Dit wordt in de hand gewerkt door:
- een lage voeropname rond het afkalven
- melkziekte, ook subklinisch, omdat er dan calcium tekortschiet voor het spierwerk van de magen
- slepende melkziekte (ketose) en een diepe negatieve energiebalans
- te vette koeien met een BCS boven 3,5
- weinig structuur en veel zetmeel in het rantsoen
- andere aandoeningen zoals baarmoederontsteking of uierontsteking, die de eetlust verlagen
Hoe deze aandoeningen met elkaar samenhangen, lees je in Klinische- en subklinische verschijnselen; Wat is het verschil?.
Hoe herken je een lebmaagverplaatsing?
- De koe eet minder, vaak vooral geen krachtvoer meer, ruwvoer neemt ze meestal nog wel op.
- De melkproductie daalt duidelijk.
- Er is minder mest, vaak donker en brijig of diarree-achtig.
- De linker hongergroeve is ingevallen, soms bolt de ribboog links uit.
- Vaak zijn tegelijk de ketonen in de urine of de melk verhoogd.
De dierenarts stelt de diagnose met zekerheid. Bij het tegelijk beluisteren en bekloppen van de buikwand klinkt boven de met gas gevulde lebmaag een typisch helder pinggeluid, alsof je op een blikken trommel tikt.
Behandeling
Een lebmaagverplaatsing hoort in handen van de dierenarts. Afhankelijk van de situatie wordt de lebmaag operatief teruggezet en vastgezet of wordt de koe gerold. Tegelijk worden bijkomende aandoeningen zoals slepende melkziekte of calciumtekort behandeld. Hoe eerder het wordt herkend, hoe beter de vooruitzichten.
Preventie
Preventie betekent vooral: de voeropname rond het afkalven hoog houden. Daar horen een goede droogstandsvoeding zonder vervetting bij, een aparte close-up-groep, maatregelen om het risico op melkziekte te verlagen en een rantsoen met voldoende structuur. Het helpt om het krachtvoer na het afkalven rustig op te bouwen. Overleg de invulling met je voeradviseur.
Vers afgekalfde koeien moeten snel en goed gaan eten. Een goede pensvulling direct na het afkalven, bijvoorbeeld door drinken of drenchen, ondersteunt dat. Meer hierover in Verse koe met uitdrogingsverschijnselen? Drenchen loont!. Let in de eerste twee tot drie weken bij elke verse koe op voeropname, herkauwen en melkproductie. Met robot- of sensordata valt een koe die slechter eet al vroeg op.
Gevolgen voor het bedrijf
Een lebmaagverplaatsing kost melk, dierenartskosten en arbeid. Koeien die het hebben gehad, krijgen in dezelfde lactatie vaker andere problemen en worden vaker vroegtijdig afgevoerd. Komen er in een koppel meerdere gevallen voor, dan ligt de oorzaak bijna altijd in de voeding van droge koeien en verse koeien.
Veelgestelde vragen
Wanneer treedt een lebmaagverplaatsing op?
De meeste gevallen ontstaan in de eerste weken na het afkalven, als de voeropname laag is en de pens slecht gevuld.
Welke kant komt vaker voor?
Verplaatsing naar links is de meest voorkomende vorm. Verplaatsing naar rechts komt minder vaak voor, maar is gevaarlijker, omdat de lebmaag daarbij kan draaien.
Hoe verlaag ik het risico op een lebmaagverplaatsing?
Houd de voeropname rond het afkalven hoog, voorkom te vette droge koeien en verlaag het risico op melkziekte en slepende melkziekte. De behandeling hoort bij de dierenarts.
Meer hierover in de kennisbank
Farming Forward krant
Ontdek onze gloednieuwe krant 'Farming Forward', die vroeger bekendstond als 'Cow Programme'. We hebben de inhoud ook uitgebreid met onderwerpen als klauwverzorging, hygiëne en de dagelijkse bedrijfsbehoeften.
Krant lezen
